ಆಟಿದ ತೆನಸ್

ಆಟಿದ ತೆನಸ್

ಆಟಿದ ಅಟ್ಟಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಟ್ಟಿಲ್ ಅವ್ವೆ ಮಲ್ಲ ಸಂಗತಿದವು. ವರ್ಸದ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೋಲ್ಡೇ ಆಟಿ ಪನ್ಪಿ ತಿಂಗೊಲು ಅವು ಬಜೀ ದರಿದ್ರದ ತಿಂಗೊಲು!.ದಾಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸಲಾ ಮಲ್ಪಾಂದಿನ,ತುಳುನಾಡ ದೈವೊಲು ಗಟ್ಟ ಮಿತ್ತರ್ವ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆದ, ದೇವೆರೆ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಒವ್ಲಾ ನಡಪಂದಿನ, ಆಟ ಕೋಲ ನೇಮ ನೆರಿ,ಮದಿಮೆ, ತಮ್ಮನ, ಬಯಕೆ, ಕಂಬುಲ ಇಂಚಿನ ಒವ್ವೇ ಗೌಜಿ ಗಮ್ಮತ್, ಮಿನದನ ನಡಪಂದಿನ, “ಆಟಿ ಕಾರ್ತೆಲ್ ಊರೊರ್ಮೆ ಕುರ್ತೆಲ್” ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಕಾಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಕರಿನ ಕೆಲವಾತ್ ವರ್ಸೋರ್ದಿಂಚ ಆಟಿ ಪನ್ಪಿ ತಿಂಗೊಲು ತುಲುನಾಡ್ದ ನಾಲ್ ಮೈಟ್ ಲಾ ಭಾರೀ ಪೊರ್ಲುಡು ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ,ಆಟಿದ ಕೂಟ, ಆಟಿದ ಅಟ್ಟಿಲ್, ಆಟಿದ ಪರ್ಬ, ಗ್ರಾಮದ ಗೌಜಿ, ತುಳುವೆರೆ ಮಿನದನ, ಆಟಿದ ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಆಟಿದ ತಮ್ಮನ,ಕೆಸರ್ದ ಗೊಬ್ಬು, ಕೆಸರ್ಡೊಂಜಿ ದಿನ. ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ಡ್ ಸಂಭ್ರಮೊಡು ಲೇಸ್ ಲು ನಡಪುಲೆಕ್ಕ ಆತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಭಾರ್ಯಾತ್ ಕುಸಿತ ವಿಷಯ. ಆಂಡ ಈ ಆಟಿಡ್ ದುಂಬುದ ಕ್ರಮೊಕುಲು ದಾದ ಬೊಕ್ಕ ಇನಿ ಎಂಚ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿಯೊನೊನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ.
ಆ ಕಾಲೊಡು ಸಾಗೊಳಿದ ಬದ್ಕೇ ಮಾತೆರ್ನಲಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಈ ಸಾಗುವಳಿಯೇ ಬದ್ಕ್ ದ ಮಲ್ಲ ಆಸರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವೇ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಮಲ್ಲಾದಿಗೆದ ಬದ್ಕ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆನಿ ಆಟಿ ಸುರುವಾವೊಡ್ಡ ದುಂಬೇ ಆಟಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತೊಂತೆರ್.ಅವು ನುಪ್ಪು ಕಜಿಪು ಬೈಪಾವೆರೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ಕನಕ್ ರ್ದ್ ಪತ್ತ್ ದ್, ಬೆಂದ್ರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಯ ಅರೆ ಮಡಲ್( ತಾರಿದ ಮಡಲ್)ಒಲಿ ಮಡಲ್(ತಾರೆದ ಮಡಲ್), ಗುಡ್ಡೆರ್ದ್ ಮುಲ್ಲಡರ್, ಕರ್ಮರ್ ಸೋಂಟೆ, ಬೆಜಂಟ್, ಉಮಿ ಇಂಚ ಮಾತೆತ್ತಲಾ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್. ಆತತ್ತಂದೆ ಆಟಿದ ಕೀರಿ ಕಟ್ದ್ ಬರ್ಪಿ ರಣಬರ್ಸೊಗು ಇಲ್ಲ್ ಪಿದಾಡಿಯೆರೆ ಆವಂದಿನ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲದ ಉಲಾಯೇ ಕುಲ್ಲೊಡಾಯಿನೆರ್ದಾವರ ತೊಡು ಬಡವು ಜಾಸ್ತಿ ಆಪಿನೆರ್ದಾವರ ಅಂಗಲಪ್ಪುಗು ದಾಲಾ ತಿನಿಯಾರೆಲಾ ಬೋಡತ್ತೇ?.ಇತ್ತೆದ ಲೆಕ್ಕ ತರಾವರಿದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ನಾನಾ ಬೇಕರಿಡ್ ತಯಾರಾಪಿ ಬಗೆಬಗೆತ ಕರುಕುರು ತಿನಿಯೆರೆಲು ಅಪಗ ಇಜ್ಜಾಂಡ್.ಇತ್ತಡಲಾ ಕಂತ್ ಕೊರ್ಪಿನಕುಲು ಏರ್?. ಬರ್ಸ ಬುಡುಂಡ ಕೈಟ್ ದಾಲಾ ಮೂಜಿಮುಕ್ಕಾಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲ್ದ ಜಯರಾಮಣ್ಣನ ಅತ್ಡ ಚೋಮಣ್ಣನ ಹೋಟೆಲ್ಡ್ ಕೈಪುನ ಕೆರೆಂಗ್ದ ಪೋಡಿಯಾ,ಗೋಳಿಬಜೆನಾ, ಬನ್ಸಾ ಉಂದುವೇ ಮಲ್ಲತಿನಿಯೆರೆಲು ಆದಿತ್ತ. ಆಂಡ ಅವೆನ್ ಕನಾಯೆರೆ ನಮ್ಮ ತೊಟ್ಟೆಡ್ ತರು ಬೋಡೇ!. ಅಂಚಾದ್ ಇಲ್ಲದುಲಯಿದ ತಿನಿಯೆರೆದ ಅಟ್ಟಣೆಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವು ಬಾರೀ ಅಗತ್ಯದವುಲಾ.ನಾಲೈನ್ ದಿನ ಬುಡಾಂದೆ ಬರೋಂತಿ ಬರ್ಸೊಗು ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ನಿಲ್ಕೆ ಇತ್ತಿನ, ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡಲಾ ಐನಾಜಿ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು ಕೂರುಕಟ್ದ್ ಚಲಿ ಪತ್ತ್ ದುಪ್ಪುನಗ ಅಕ್ಲೆಗ್ ದಾದಾಂಡಲಾ ಬಾಯಿ ಆಡಾಯೆರೆ ಬೋಡತ್ತೆ?. ಅಂಚ ಐತ ಅಟ್ಟಣೆಲುಲಾ ಆವೊಂತ.
ಅಂಚಾಂದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ಆಟಿಯೇ ದಾನೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ತಿಂಗೊಲು ಪಂಡ ಆನಿದ ಆಟಿದ ದಿನೊಟು ಬಂಜಿಗ್ ಬಂಜಾರ ನುಪ್ಪೇ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತ್ ಜಿ. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಯಥೇಷ್ಟವಾದ್ ತಿಕ್ಕೊಂತಿ ತೇವು, ತಜಂಕ್,ಆಟಿದ ಪೆಲಕಯಿ,ಬೋಲೆ ಬೈಪಾದ್ ತಿನ್ಪಿನಿ. ಕೊಲಕೆದ ಕಂಡದ ಬರಿಟ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಿದೆತ ಮಾಡ್ಗಾ ಅತ್ಡ ಚಾವಡಿದ ಪಕ್ಕಾಸ್ಗ್ ಅಕ್ಕ್ ಡ್ದಿನ ತೌತೆ, ಕುಂಬುಡ ,ಕೆಂಬುಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಟಿಗಾದ್ ದುಂಬೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ಅಟ್ಟೊಡು ದೀತಿನ ಕೆರೆಂಗ್ದ ಸಾಂತನಿ, ಬರಣಿಡ್ ಪಾರ್ದಿನ (ಗುಜ್ಜೆದ ಪಚ್ಚಿರ್ದ)ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿರ್, ಉಪ್ಪಿನೀರ್ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ದೀತಿನ ತೌತೆದ ಮುಡಿ,ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿ,ರಚ್ಚ,ಪೆಜಕಾಯಿ, ಚಲ್ಲಂಗಾಯಿ,ಬೊಕ್ಕ ಮರಯಿಡ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬೀಯಮ್ ಡ್ ಪಾರ್ದಿನ ಉಪ್ಪಡ್. ಆ ಬೀಯಮ್ದ ಮಿತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಹಾಳ್ ಆವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಪನೀತ್ ಹಿಂಗ್ ಪಾರ್ದ್ ಬೊಲ್ದುದ ಪರ್ತಿದ ಸೆಲ್ಲೆ ಕುಂಟುನು ಎಣ್ಮೆದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಪಾಡೊಡು.ಆತೇ ಅತ್ತಾಂದೆ ಕೆಲವುಸರ್ತಿ ಗೋಕುದ ಬೀಜದ ಸುನೆ ನ್( ಕೊರಂಟ್ ಸುನೆ) ಲಾ ಚೂರು ಪಾಡೊಂತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮರಿಯಲೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ನಂಗ್,ಕುರ್ಚಿ, ಓಟ್ ಬತ್ತಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಬಂಗುಡೆ,ಕೊಲ್ಲತರು, ಎಟ್ಟಿದ ಪೊಡಿ, ತಾಟೆ,( ಬಲ್ಯಾರ್) , ತೊರಕೆ ಇಂಚ ಬಾಯಿದ ಸೊಗಸ್ ಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ಮಾತಾ ಅಟ್ಟಣೆ ಆವೊಂತುಂಡು.ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂರ್ದ್ ಕುಕ್ಕುದ ಮಾಂದ್ರ,ಪುನರ್ ಪುಲಿತ ಒಟ್ಟೆ, ಕೆತ್ತೆ ಪುಲಿ, ಮರತ ಪುಲಿನ್ ಸಮಾ ನುಂಗಾದ್ ಐತ ಬಿತ್ತ್ ದೆತ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಕ್ ಒಂತೆ ಉಪ್ಪು ಬಿರಾದ್ ಬೋಲ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಂತೆರ್. ಅವು ವರ್ಸಗಟ್ಟಲೆ ಹಾಲ್ ಆವಂದ್. ಬೊಕ್ಕ ಪುಲಿ ಪರತಾಯಿನಾತ್ ಎಡ್ಡೆಗೆ. ಪಿತ್ತ್ ಕೆದರ್ಂಡ ಆ ಪರಪುಲಿತ್ತ ಸರ್ಬತ್ ಮಲ್ತ್ ಕೊರುಂಡ ಅವು ಬಾರೀ ಮರ್ದ್.ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಪುಲ್ಕಟೆ ನ್ಲಾ,ಗೋಂಕುದ ಬೀಜೊನ್ಲಾ ದಕ್ಕೊಂತುಜ ಅವೆನ್ ತೂತ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಗ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಾಯಾದ್ ತಿನೊಂತ. ಉಂದು ಎನ್ನ ಅಮ್ಮ ಮಲ್ತೊಂತಿ ಕ್ರಮ. ಇಂಚ ಮರಿಯಲದ ಅಟ್ಟಣೆ ಆವೊಂತುಂಡು. ಒರುವರದ ಸಾಗೊಳಿದ ಬೇಲೆ ಮಾತಾ ಮುಗಿತ್ತ್ ಬರೊಂದುಪ್ಪುನ ಬರ್ಸದ ರಂಪುಗು ಪಿದಯಿ ಮಂಡೆ ಪಾಡಂದಿ ಪೊರ್ತು ಈ ಆಟಿ. ಅಂಚ ವಾ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸಲಾ ಆವೊಂತುಜಿ. ಕಾರಣ ಈತೆ, ಜನಮಂದೆ ಪೂರಾ ಸಾಗೋಳಿ ಗ್ ಗೇಣ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಾರಣಲಾ ಐತ ಉದ್ದೇಶ ಆದಿಪ್ಪು. ಆ ಅಡ್ಡಿಡ್ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಲಾ ಬೋಡು ಪಂಡ್ದ್ ಆಟಿಡ್ ಕರಿಪೋಯಿ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮಲಾ,ಗುಡ್ಡೆಡ್ ನೆಲೆಆಯಿ ಕೆಲ ದೈವೊಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸುನ ಕ್ರಮಲಾ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಪ್ರಾಕ್ರತಿಕವಾದ್ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತನೇ ತಿಕ್ಕುನ ತೇವುದ ಅತ್ಡ ತಜೊಂಕುದ ಪತ್ರಡ್ಡೆ ,ಬೊಕ್ಕ ತೇವುದ ದಂಟ್ ದ ಕಜಿಪು, ತೇವುದಿರೆತ ತೇಟ್ಲ ಲಾ ಬೋಲೆ( ಪೆಲತ್ತರಿ) ಲಾ ಪಾರ್ದ್ ಕಜಿಪು. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಅಪಗ ಅವ್ವೇ ಬಾಯಿಗ್ ಸೋಕು ರುಚಿ ಆವೊಂತುಂಡು. ಇತ್ತೆದ ಲೆಕ್ಕ ಅಪಗ ದಿನಲಾ ಕೋರಿಯಾ ಪಜ್ಜಿ ಮೀನಾ ಖಂಡಿತಲಾ ತಿಕ್ಕೊಂತುಜಿ.ಕೆಲವೆರ್ ತೋಡು ತೋಂಕೆಡ್ ,ಕೆದುಟು ಗಾಲ ಪಾರ್ದ್ ಐಟ್ ತಿಕ್ಕೊಂತಿ ಕಿಜನಾ, ಇರ್ಪೆನಾ, ಪಯ್ಯೆ,ದೆಂಜಿ ಇಂಚ ಬೊಲ್ಲ ತಮ್ಮೆಲ್ನಗ ತುದೆರ್ದ್ ಉಬರ್ ಮಿತ್ತರಿ ಕೆಲ ತುದೆಮೀನ್ಲೆನ್ ರಾತ್ರೆಡ್ ಕಂಡೊಗು ಪೋದು (ಐತವೇ ಕೆಲ ಬಿರ್ಸೆರ್) ಕಡು ಕಡ್ತ್ ದ್ ಪತ್ದ್ ಕನವೊಂತೆರ್. ಆಂಡ ಅವು ಮಾತೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್.ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗುಡೆ ಬೂತಾಯಿ ಅಪಗ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ತಿಕ್ಕಾಂದ್.ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಕೋರಿ ಪೂರಾ ಕಾಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಮೆಲ್ಲಿಲೆಗ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಓಲ್ಲ ಬರಾಂದಿ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ಡ ಮಾತ್ರ ಮಲ್ತೊಂತಿ ಪಿರಿಯದ ಅಪರೂಪದ ಕಜಿಪುಲು. ಅವೆಟ್ಟ್ ಲಾ ಇಲ್ಲದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕೊಂತಿನಿ ಅಕೇರಿಗ್ ಬಿಸಲೆಡ್ ಒರಿನ ಕೋರಿದ ಕಾರಾ ಅತ್ಡ ಚರ್ಮನಾ ಮಾತ್ರ!.ಆಟಿಡ್ ಮಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ಪಂಡ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿದ ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತೆದ ಮರ್ದ್ ( ಕಸಾಯ). ಬೊಕ್ಕ ಆ ಕಸಾಯದ ಉಷ್ಣ ಪಿರಿಪೆರೆಗ್ ಮಲ್ತೊಂತಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಕೂಟಿನ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ. ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್ ಮಲ್ತೊಂತಿ ಪತ್ರಡ್ಯೆ. ಆ ಪತ್ರಡ್ಡೆಗ್ ಬೊಲ್ಲು ಕಲ್ಲ್ ನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ಅವು ಕೆಂಪು ಕೆಂಪು ಗೆಂಡದ ಲೆಕ್ಕ ಆನಗ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಎಸಳ್ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಗುದುದು ಐಕ್ ಒಂಜಿ ತಕ್ಕಣ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ ಮೈತ್ದಾನಗ ಬರ್ಪಿ ಪುಗೆಲಾ ಆ ಪರಿಮಳ ಇನಿಲಾ ಮೂಂಕುಗು ಎಡ್ಪುಂಡು. ಅವು ಭಾರೀ ಕಮ್ಮೆನಯೆ. ಅವೆನ್ ಚುಯಿಂಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪತ್ರಡ್ಯೆದ ಬಿಸಲೆಗ್ ಪಾಡ್ನಗ ಅವು ಸುಯಿ ಸುಂಯಿ ತಿರ್ಗುನ ಆ ನೆಂಪು ಏಪಲಾ ಮರಪ್ಪೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ರೆಸೋಟ್ಟು ಪಾಡ್ಯೆರೆ ದುಂಬು ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ತಿ ಆ ಕೆಂಪು ಕೆಂಪುದ ಗಟ್ಟಿನ್ ಬೈತ್ ಡಾಂದ್ ತೂಪಿನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆನ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಕಾತ್ ಕುಲ್ಲೊಂತ. ಆಂಡ ಇನಿ ಕಾನಗ ಎನಲೆಕ್ಕಂತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಆ ಕಾಲ ಒಂಜಿ ನೆಂಪು ಮಾತ್ರ.ನಮ್ಮ ಸಂತೋಸೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಆ ನೆಂಪುನು ಇನಿತ ಜವನೆರ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪಿರ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಡ್ಡೆನೇ. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಮಾತಾ ತಿಕ್ಕ್ ಡ್ಲಾ ಆನಿದ ಆಟಿದ ದಿನೊಕುಲು ಒಂಜಿ ಸಂಭ್ರಮದ ದಿನೊಕಲೇ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಾದಾನ್ನಾ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಬಿಂಬಿಸಾವುನವು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪು.ಈ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಆಂಡಲಾ ಜಾತಿ ನೀತಿ ಪಂತ ಪಂಗಡ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ದೂರ ದೀದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ ಕರಿತಿ ಆಚರಣೆ ನಂಬಿಕೆಲೆನ್ ಅಂಚೆನೇ ತೆರಿಪಾವುನ,ಅಕ್ಲೆ ನೆಂಪುನು ಪುಟ್ಟವೊಂದು ಊರು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ಒಂಜಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಯಿನ ಈ ಕೂಟೊಲು ಪೊರ್ಲಾವಡ್. ನಿಜವಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುನ ಮಾತಾ ಸಂಘಟೆನೆಗ್ಲಾ ತೋಲೊಯ್ತ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು.

✍️ ಶರತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಪಡುಪಳ್ಳಿ
ತುಲುವೆರೆ ಕಲ